{"id":7810,"date":"2013-11-17T19:29:33","date_gmt":"2013-11-17T17:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.unionbelge.be\/?p=7810"},"modified":"2016-11-15T12:40:33","modified_gmt":"2016-11-15T11:40:33","slug":"jongleren-met-confederalisme-la-confederation-belge-de-la-n-va-une-flandre-independante-qui-nose-pas-dire-son-nom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.unionbelge.be\/?p=7810","title":{"rendered":"JONGLEREN MET CONFEDERALISME – LA “CONFEDERATION BELGE” DE LA N-VA, UNE “FLANDRE” INDEPENDANTE QUI N’OSE PAS DIRE SON NOM –"},"content":{"rendered":"

JONGLEREN MET CONFEDERALISME<\/strong><\/p>\n

Een interessant en degelijk opiniestuk van Dave Sinardet, politicoloog en professor aan de VUB en aan de universiteit Saint-Louis in Brussel (waar hij een cursus in het Nederlands doceert). Hij is gespecialiseerd in federalisme en in staatshervormingen (De Tijd<\/em>, 9 november 2013).<\/strong><\/p>\n

Confederalisme. Het woord domineert het communautaire debat sinds jaren zonder dat men echt weet wat het betekent. In de rest van de wereld is het nochtans simpel: een confederatie is een unie tussen soevereine staten door middel van een verdrag<\/strong>.<\/a> De politieke partijen die de voorbije jaren in Belgi\u00eb begonnen te pleiten voor confederalisme bleken echter in de praktijk niet altijd pleitbezorgers van dat \u2018offici\u00eble model\u2019. Sterker nog: ook onderling verschilden ze fundamenteel in hoe ze dat confederalisme invulden, als van duidelijke inhoudelijke invulling al sprake was.<\/em><\/p>\n

Hun keuze voor \u2018confederalisme\u2019 bleek dan ook vooral ingegeven door politieke strategie. Sommige partijen waren nog steeds voorstander van een weliswaar verder gedecentraliseerd federaal model, maar gebruikten \u2018confederalisme\u2019 om revolutionairder en stoerder voor de dag te komen. Omgekeerd waren andere partijen minstens op langere termijn voorstander van separatisme, maar ze zagen in confederalisme een manier om net minder revolutionair en radicaal over te komen. U mag zelf de namen van die partijen invullen.<\/em><\/p>\n

Dergelijk strategisch partijpolitiek misbruik van cruciale concepten<\/strong> is nefast voor het voeren van een helder debat. Wat voor sommige politici helaas een extra motivatie bleek om verwarring te zaaien.<\/em><\/p>\n

De voorbije weken kwam er echter beweging in de zaak. Allereerst vanwege de langverwachte invulling van het confederalisme door de N-VA<\/a>. Wie de congresteksten aandachtig leest, ziet dat de onafhankelijke “Vlaamse” staat uit de N-VA-statuten ook een leidraad was in de ontwikkeling van de \u2018confederale\u2019 plannen.<\/em><\/p>\n

Van een positief project voor Belgi\u00eb is geen sprake<\/strong>, het behoud van een confederaal niveau is vooral een negatieve keuze. Omdat een onafhankelijk “Vlaanderen” m\u00e9t Brussel onmogelijk is, omdat een splitsing van de staatsschuld moeilijk en financieel zeer riskant is, om problemen met de EU te vermijden of omdat je de oprichting van een “Vlaams” en “Waals” (en Brussels?) leger werkelijk niet uitgelegd krijgt. Maar vooral omdat je een onafhankelijk “Vlaanderen” niet verkocht krijgt aan… de “Vlamingen”.<\/em><\/p>\n

De geschiedenis leert bovendien dat een confederatie nooit een lang leven beschoren is, maar een tussenstap is op weg naar een federatie (zoals bij Zwitserland) of naar volledige opsplitsing (zoals bij Servi\u00eb-Montenegro).<\/strong> In de Belgische politieke realiteit is de kans groot dat er zelfs geen tussenstap mogelijk is, want dit voorstel tot confederatie wordt door Franstalige partijen gezien als wel de lusten, maar niet de lasten van een onafhankelijk “Vlaanderen”. Kortom: de \u2018confederatie\u2019 Belgi\u00eb van de N-VA is een onafhankelijk Vlaanderen dat zijn naam niet durft uit te spreken.<\/strong><\/em><\/p>\n

Maar het voorlopige resultaat komt dicht bij een echte confederatie. Van volledig onafhankelijke staten is geen sprake, maar de Belgische Grondwet wordt wel opgeheven en vervangen door een verdrag, het rechtstreeks verkozen parlement verdwijnt en de Belgische confederatie houdt nauwelijks bevoegdheden over.<\/em><\/p>\n

Ook Open VLD beweegt in het confederalismedebat, zij het door het woord te schrappen en in hun nieuwe \u2018toekomstverklaring\u2019 resoluut te gaan voor federalisme. Bizar is dat niet, want het confederalisme-standpunt in 2002 kan je zien als een \u2018accident de parcours\u2019. Omdat de partij op haar grote congres toen niet klaar raakte met de bespreking van alle onderdelen van de nieuwe Novemberverklaring, vond enkele weken later een extra congresdag plaats. Daarvoor werd vooral gemobiliseerd door wie een amendement te verdedigen had.<\/em><\/p>\n

Op instigatie van de toenmalige Jong VLD-voorzitter werd met een nipte meerderheid van 128 tegen 122 het \u2018confederaal model\u2019 ingeschreven. Het werd echter niet (uit)gedragen door de partijtop en nooit in een verkiezingsprogramma opgenomen. Tot 2010, toen na het uittrekken van de stekker over een communautair onderwerp en in de electorale strijd tegen de N-VA snel beslist werd het woord van onder het stof te halen. Kortom: niet het schrappen van \u2018confederalisme\u2019 vandaag maar wel het invoeren ervan destijds was een strategische zet van de liberalen.<\/em><\/p>\n

Dat Open VLD nu het juiste etiket plakt op zijn visie voor de toekomst van het land is dus een goede zaak. Dat de N-VA uiteindelijk gaat voor een constructie die dicht bij een confederatie aanleunt ook. Alleen CD&V, dat nooit gepleit heeft voor de kenmerken van een echte confederatie, voedt de begripsverwarring met een draak van een uitdrukking: \u2018positief confederalisme\u2019.<\/strong><\/em><\/p>\n

Maar als de nieuwe congresteksten al enig licht in de duisternis mogen scheppen, kan dat niet altijd gezegd worden van hoe ze in politieke verklaringen worden uitgelegd. Zo stelde Bart De Wever de voorbije dagen het vrijwel onafhankelijke “Vlaanderen” van de N-VA voor als een positief nieuw project voor Belgi\u00eb, met meer samenwerking dan vandaag en nog heel wat duidelijke bevoegdheden op het “confederale” niveau. Zijn argumenten lijken op die van de typische belgicist.\u00a0<\/span><\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

De Wever heeft het steevast over Belgi\u00eb 2.0, terwijl wie de teksten goed leest er hoogstens een Belgi\u00eb 0.2 in kan ontwaren. Het zou ook gaan om een eenvoudiger Belgi\u00eb, terwijl alleen al de oplossing voor Brussel de huidige complexiteit tot nieuwe hoogten drijft.<\/strong> En het zou communautaire rust brengen, terwijl onderhandelingen hierover de lange crisis van 2010-2011 doen verbleken tot een wandeling in het park en een concurrentiemodel tussen “Vlaanderen” en “Walloni\u00eb” in Brussel nieuwe conflictstof biedt.<\/em><\/p>\n

Het gieten van een belgicistisch sausje over een bijna volledige splitsing van het land mag dan al de enige manier zijn om het meer dan 10 procent van de “Vlamingen” te doen slikken, bevorderlijk voor een helder debat over staatshervorming is het niet.<\/strong><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

LA “CONFEDERATION BELGE” DE LA N-VA, UNE “FLANDRE” INDEPENDANTE QUI N’OSE PAS DIRE SON NOM <\/strong><\/p>\n

Une opinion int\u00e9ressante et bien \u00e9tay\u00e9e de Dave Sinardet, politologue et professeur \u00e0 la VUB ainsi qu\u2019\u00e0 l\u2019Universit\u00e9 Saint-Louis de Bruxelles (o<\/strong>\u00f9<\/span> il enseigne un cours en n\u00e9erlandais). Il est sp\u00e9cialis\u00e9 dans le f\u00e9d\u00e9ralisme et les r\u00e9formes de l\u2019Etat (La Libre Belgique<\/em>, 13 novembre 2013).<\/strong><\/p>\n

Conf\u00e9d\u00e9ralisme. Le mot domine notre d\u00e9bat communautaire depuis des ann\u00e9es sans que personne ne sache exactement ce que l\u2019on entend par l\u00e0. Partout dans le reste du monde, c\u2019est pourtant simple : une conf\u00e9d\u00e9ration est l\u2019union entre diff\u00e9rents Etats souverains au moyen d\u2019un trait\u00e9<\/strong>.<\/a> Mais en Belgique, les partis politiques qui ont plaid\u00e9 pour le conf\u00e9d\u00e9ralisme ces derni\u00e8res ann\u00e9es – le CD&V, l\u2019Open VLD et la N-VA – n\u2019\u00e9taient g\u00e9n\u00e9ralement pas partisans de ce “mod\u00e8le officiel”. Plus fort encore, ces partis se distinguaient \u00e9galement fortement entre eux dans la mani\u00e8re o\u00f9 ils voyaient le conf\u00e9d\u00e9ralisme, pour autant qu\u2019on puisse d\u00e9tecter une vision claire sur le sujet.<\/em><\/p>\n

Leur choix du mot “conf\u00e9d\u00e9ralisme” semblait bien plus relever de la strat\u00e9gie politique. Certains partis, encore partisans d\u2019un mod\u00e8le f\u00e9d\u00e9ral bien que davantage d\u00e9centralis\u00e9, ont utilis\u00e9 le “conf\u00e9d\u00e9ralisme” pour avoir l\u2019air plus r\u00e9volutionnaires et plus audacieux. A l\u2019inverse, d\u2019autres partis \u00e9taient partisans du s\u00e9paratisme (du moins \u00e0 plus long terme) mais virent dans le conf\u00e9d\u00e9ralisme une mani\u00e8re de para\u00eetre moins r\u00e9volutionnaires et moins radicaux. Je vous laisse deviner quel parti correspond \u00e0 quelle position.<\/em><\/p>\n

Un tel abus politico-strat\u00e9gique de concepts aussi fondamentaux<\/strong> est bien s\u00fbr n\u00e9faste \u00e0 la tenue d\u2019un d\u00e9bat politique clair et rationnel. Ce fut, h\u00e9las, une motivation suppl\u00e9mentaire pour certains politiciens de semer la confusion.<\/em><\/p>\n

Ces derni\u00e8res semaines ont apport\u00e9 quelques clarifications. Tout d\u2019abord gr\u00e2ce \u00e0 la, tant attendue, d\u00e9finition du conf\u00e9d\u00e9ralisme tel que le con\u00e7oit la N-VA. Quiconque lit attentivement les textes de congr\u00e8s N-VA<\/a> voit que l\u2019Etat “flamand” ind\u00e9pendant pr\u00e9sent dans les statuts du parti \u00e9tait \u00e9galement un fil conducteur dans le d\u00e9veloppement de leur projet pour la “Conf\u00e9d\u00e9ration belge”.<\/em><\/p>\n

On ne peut pas parler d\u2019un projet positif pour la Belgique,<\/strong> le maintien d\u2019un niveau conf\u00e9d\u00e9ral avec quelques comp\u00e9tences limit\u00e9es (notamment la d\u00e9fense et le paiement de la dette) est plut\u00f4t de l\u2019ordre du choix n\u00e9gatif. Parce qu\u2019une “Flandre” ind\u00e9pendante qui inclurait Bruxelles est politiquement impossible. Parce qu\u2019une scission de la dette publique est difficile et risqu\u00e9e financi\u00e8rement. Parce qu\u2019il faut \u00e9viter des probl\u00e8mes avec l\u2019UE. Parce qu\u2019on ne peut pas expliquer le bien-fond\u00e9 d\u2019une cr\u00e9ation d\u2019une arm\u00e9e “flamande” et “wallonne” (et bruxelloise ?). Mais surtout parce qu\u2019il est impossible de vendre l\u2019id\u00e9e d\u2019une Flandre ind\u00e9pendante aux\u2026 “Flamands”.<\/em><\/p>\n

L\u2019histoire nous apprend d\u2019ailleurs qu\u2019une conf\u00e9d\u00e9ration ne jouit jamais d\u2019une longue vie, mais est une \u00e9tape transitoire vers une f\u00e9d\u00e9ration (comme ce fut le cas pour la Suisse) ou vers une scission totale (comme dans le cas de la Communaut\u00e9 d\u2019Etats de Serbie-et-Mont\u00e9n\u00e9gro).<\/strong> Dans le contexte politique belge, il y a de grandes chances qu\u2019une \u00e9tape transitoire ne soit pas possible, car cette proposition de conf\u00e9d\u00e9ralisme est vue par la plupart des partis francophones comme une fa\u00e7on de jouir des avantages d\u2019une “Flandre” ind\u00e9pendante sans en avoir les inconv\u00e9nients. Bref, la “Conf\u00e9d\u00e9ration belge” de la N-VA est une Flandre ind\u00e9pendante qui n\u2019ose pas dire son nom.<\/strong><\/em><\/p>\n

Mais le r\u00e9sultat provisoire se rapproche n\u00e9anmoins fort d\u2019une vraie conf\u00e9d\u00e9ration. De deux Etats ind\u00e9pendants, il n\u2019est pas question dans les projets de la N-VA mais la Constitution belge serait bel et bien abolie et remplac\u00e9e par un trait\u00e9 constitutionnel entre la “Flandre” et la “Wallonie”, le Parlement belge directement \u00e9lu dispara\u00eetrait et la Conf\u00e9d\u00e9ration belge ne garderait gu\u00e8re de comp\u00e9tences.<\/em><\/p>\n

Entre-temps, l\u2019Open VLD s\u2019est \u00e9galement repositionn\u00e9 dans le d\u00e9bat sur le conf\u00e9d\u00e9ralisme, en supprimant le mot et en optant r\u00e9solument pour le f\u00e9d\u00e9ralisme dans leur nouvelle “D\u00e9claration pour le futur”. Ce n\u2019est pas \u00e9tonnant, car la position des lib\u00e9raux “flamands” sur le conf\u00e9d\u00e9ralisme adopt\u00e9e en 2002 peut \u00eatre consid\u00e9r\u00e9e comme un accident de parcours. Le parti n\u2019ayant pu lors de son grand congr\u00e8s d\u2019alors cl\u00f4turer les discussions sur tous les points de sa “D\u00e9claration de novembre”, une journ\u00e9e suppl\u00e9mentaire fut organis\u00e9e quelques semaines plus tard. A cette occasion, la mobilisation s\u2019est surtout organis\u00e9e du c\u00f4t\u00e9 de ceux qui avaient des amendements \u00e0 d\u00e9fendre.<\/em><\/p>\n

A l\u2019instigation du pr\u00e9sident des Jeunes VLD de l\u2019\u00e9poque, le “mod\u00e8le conf\u00e9d\u00e9ral” a \u00e9t\u00e9 adopt\u00e9 par une courte majorit\u00e9 de 128 contre 122. L\u2019id\u00e9e n\u2019a jamais \u00e9t\u00e9 port\u00e9e par le top du parti et ne fut jamais reprise dans les programmes \u00e9lectoraux du VLD. Du moins jusqu\u2019en 2010, car apr\u00e8s avoir d\u00e9branch\u00e9 la prise du gouvernement sur base de BHV et dans le feu de la bataille \u00e9lectorale contre la N-VA, il fut vite d\u00e9cid\u00e9 d\u2019exhumer le mot “conf\u00e9d\u00e9ralisme”. En clair, ce n\u2019est pas la suppression de ce mot aujourd\u2019hui mais bien son utilisation en son temps qui \u00e9tait un choix strat\u00e9gique des lib\u00e9raux. Surtout que le contenu de leurs propositions institutionnelles s\u2019inscrivait bien toujours dans une Belgique f\u00e9d\u00e9rale.<\/em><\/p>\n

Que l\u2019Open VLD colle aujourd\u2019hui l\u2019\u00e9tiquette correcte (“f\u00e9d\u00e9ralisme”) sur sa vision pour l\u2019avenir de notre pays est donc une bonne chose. Que la N-VA fasse la m\u00eame chose en d\u00e9veloppant finalement une construction tr\u00e8s proche d\u2019une vraie conf\u00e9d\u00e9ration aussi. Seul le CD&V, qui n\u2019a jamais plaid\u00e9 non plus pour les caract\u00e9ristiques fondamentales d\u2019une vraie conf\u00e9d\u00e9ration, entretient la confusion en utilisant ces jours-ci une expression \u00e0 coucher dehors : “le conf\u00e9d\u00e9ralisme positif”.<\/strong><\/em><\/p>\n

Par contre, si les textes des congr\u00e8s apportent un peu de clart\u00e9 dans le d\u00e9bat institutionnel, on ne peut pas en dire autant de leur traduction en d\u00e9clarations m\u00e9diatiques. Ainsi Bart De Wever a pr\u00e9sent\u00e9 son projet pour une “Flandre” quasi-ind\u00e9pendante, comme un nouveau projet positif pour la Belgique, insistant sur le fait qu\u2019il y aurait toujours beaucoup de comp\u00e9tences au niveau “conf\u00e9d\u00e9ral” et davantage de collaborations qu\u2019\u00e0 l\u2019heure actuelle. Ses arguments ressemblent \u00e0 ceux de l\u2019argumentaire belgicain typique.<\/span><\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

De Wever n\u2019arr\u00eate pas de parler d\u2019une Belgique 2.0, alors que si on lit bien les textes, on trouve \u00e0 peine une Belgique 0.2<\/strong>. Il s\u2019agirait \u00e9galement d\u2019une Belgique plus simple et moins complexe alors que la solution pour Bruxelles \u00e0 elle seule pousserait la complexit\u00e9 actuelle vers de nouveaux sommets<\/strong>,. Toujours selon De Wever, le projet de la N-VA apporterait \u00e9galement la paix communautaire, tandis que les n\u00e9gociations \u00e0 ce sujet feraient passer la longue crise de 2010-2011 pour une promenade de sant\u00e9.<\/em><\/p>\n

Enrober d\u2019une sauce de belgitude une s\u00e9paration quasi totale du pays est peut-\u00eatre la seule mani\u00e8re de faire passer la pilule aux 90 % des “Flamands” qui ne sont pas s\u00e9paratistes. Mais l\u2019exercice n\u2019est pas sain pour un d\u00e9bat clair sur la r\u00e9forme de l\u2019Etat.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een interessant en degelijk opiniestuk van Dave Sinardet, politicoloog en professor aan de VUB en aan de universiteit Saint-Louis in Brussel (waar hij een cursus in het Nederlands doceert). Hij is gespecialiseerd in federalisme en in staatshervormingen.<\/p>\n

Une opinion int\u00e9ressante et bien \u00e9tay\u00e9e de Dave Sinardet, politologue et professeur \u00e0 la VUB ainsi qu\u2019\u00e0 l\u2019Universit\u00e9 Saint-Louis de Bruxelles (o\u00f9 il enseigne un cours en n\u00e9erlandais). Il est sp\u00e9cialis\u00e9 dans le f\u00e9d\u00e9ralisme et les r\u00e9formes de l\u2019Etat.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"powered_cache_disable_cache":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-7810","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publication-publicatie"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p6Y7u0-21Y","jetpack_likes_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7810","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7810"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10706,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7810\/revisions\/10706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.unionbelge.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}